ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ: ΜΕ ΤΑΧΥΤΗΤΑ, ΜΕ ΔΥΝΑΜΗ, ΜΕ ΠΑΘΟΣ

Βασίλης ΠαπαθεοδώρουΟ Βασίλης Παπαθεοδώρου επιστρέφει (ως συνήθως) Με ταχύτητα, με δύναμη, με πάθος, με ένα διηλικιακό βιβλίο, στο οποίο αφηγείται είκοσι ιστορίες από τους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες, με μορφές που έμειναν στο μυαλό και στην καρδιά των ανθρώπων σαν παραδείγματα ήθους, μαχητικότητας και ζωής. Τον φιλοξενούμε, λοιπόν, για να μας μιλήσει για αυτή την πρωτότυπη δουλειά του, δυο μήνες πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Τόκιο.

  • Η σχέση μου με τον αθλητισμό είναι… πονεμένη ιστορία. Είχα αρχίσει στην Α’ λυκείου πινγκ πονγκ σε όμιλο, και μετά από τα πρώτα μαθήματα ο όμιλος έκλεισε. Μετά ξανάνοιξε, αλλά δεν μου το είπαν, το έμαθα χρόνια μετά. Απ’ ό,τι μπορείτε να καταλάβετε δεν είμαι και τόσο αθλητικός τύπος, παρόλο που τα τελευταία 25 χρόνια πάω γυμναστήριο. Είχα αρχίσει και κολύμπι μικρός, αλλά τα παράτησα.
  • Είμαι, όμως, πολύ καλός θεατής, αποκλειστικά και μόνο ατομικών αθλημάτων. Πορώνομαι με την κολύμβηση, τη γυμναστική και κυρίως με τον στίβο. Με θυμάμαι από παιδί να θέλω να ασχοληθώ, να ζηλεύω σχεδόν όλους αυτούς τους μεγάλους αθλητές που έβλεπα στην τηλεόραση στους Ολυμπιακούς. Κατά τη διάρκεια των Αγώνων έψαχνα, ρωτούσα να μάθω λεπτομέρειες για κάποια αθλήματα, πού μπορώ να γραφτώ, τι απαιτήσεις έχουν αλλά απ’ ό,τι φαίνεται η θέλησή μου δεν ήταν και τόσο μεγάλη…
  • Οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες που παρακολούθησα ήταν αυτοί του Μόντρεαλ, το 1976. Καλοκαίρι, τηλεόραση στη βεράντα και η φωνή του εκφωνητή να κραυγάζει για τις νίκες του Χουαντορένα ή τα δεκάρια της Κομανέτσι. Το 1980 και το 1984 αγόραζα κάθε μέρα εφημερίδα και έκοβα τις αθλητικές σελίδες που έγραφαν για τους Ολυμπιακούς, κάνοντας ένα μικρό αρχείο, στο οποίο ανέτρεχα από καιρού εις καιρόν. Θυμάμαι πως με συγκινούσαν οι ιστορίες πίσω από τις συμμετοχές, τις διάβαζα και τις ξαναδιάβαζα και τις φανταζόμουν στο μυαλό μου. Ιστορίες πίστης και αποφασιστικότητας, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα. Με θάμπωναν οι νίκες και τα ρεκόρ, αλλά με μάγευαν οι ιστορίες. Ξέρετε γιατί; Επειδή ένιωθα πως και εγώ θα μπορούσα να ασχοληθώ με τον αθλητισμό και να τα καταφέρω, άσχετα αν μετά δεν επέμενα. Έτσι, λοιπόν, το βιβλίο ήρθε σαν έτοιμο από καιρό.
  • Ξόδεψα πολλές ώρες να διαβάζω άρθρα από το Ίντερνετ και από εφημερίδες, να βλέπω βίντεο στο YouTube, να σημειώνω ποιες ιστορίες με συγκινούν και μου λένε κάτι. Αυτό το βιβλίο απευθύνεται σε μαθητές από Δ’ Δημοτικού μέχρι σε ενήλικους. Είναι ένα βιβλίο γνώσεων για τα παιδιά, που θα παρακινήσει και θα εμπνεύσει, ένα αθλητικό αλμανάκ με πολλές φωτογραφίες για τους φίλαθλους, ένα coffee table book για όλους.
  • Χωρίζεται σε είκοσι κεφάλαια με πραγματικές ιστορίες αθλητών, μυθοπλαστικά δοσμένες. Στην αρχή κάθε κεφαλαίου υπάρχει ένα σαλόνι-δισέλιδο με τα σημαντικότερα γεγονότα της εκάστοτε χρονιάς που έγιναν οι Αγώνες, με σκοπό να γίνεται η σύνδεση ιστορίας και ιστορικού πλαισίου από τον αναγνώστη. Το στήσιμο του βιβλίου, από την επιλογή των φωτογραφιών, τον επιχρωματισμό τους, το μοντάζ, την αλλαγή διαστάσεων και όλα τα γραφιστικά είναι της Νέλης Κλεομβρότου, η οποία μοιράστηκε το όραμά μου για το βιβλίο, το έκανε δικό της και το προχώρησε ακόμα παραπάνω. Η Νέλη κι εγώ το στήσαμε και η Ειρήνη Κουτρέτση έκανε την επιμέλεια. Η συνεργασία μας ήταν στενή και χαίρομαι που το είδαν σαν δικό τους.
  • Ήταν επίπονο και κουραστικό να αναφέρω στο τέλος τα δικαιώματα όλων των φωτογραφιών ‒είναι περίπου εφτά σελίδες, πυκνογραμμένες, με τον τίτλο των φωτογραφιών, τους δημιουργούς, τις πηγές και τα δικαιώματα χρήσης. Αυτό ήταν λεπτοδουλειά, εν πολλοίς βαρετή, που έπρεπε όμως να γίνει. Το τελικό αποτέλεσμα μας δικαιώνει, γιατί κάναμε ένα βιβλίο που δεν το συναντά εύκολα κανείς στην Ελλάδα, τόσο λόγω θεματολογίας όσο και στησίματος.
  • Οι αθλητές και αθλήτριες που περνάνε από τις είκοσι ιστορίες είναι οι: Λουτζ Λονγκ και Τζέσε Όουενς, Αλέν Μιμούν και Εμίλ Ζάτοπεκ, Έρικ Μουσαμπάνι, Λιζ Χαρτέλ, Κωνσταντίνος Τσικλητήρας, Πίτερ Νόρμαν, Κάσιους Κλέι, Ματίας Στάινερ, Γουίλμα Ρούντολφ, Ντοράντο Πιέτρι, Φάνι Μπλάνκερς-Κοέν, Ροχουλάχ Νικπάι, Σουχέι Νισίντα και Σουέο Οέ, Ντέρεκ Ρέντμοντ, Μπίλι Μιλς, Τεόφιλο Στίβενσον, Έρικ Λίντελ, Άμπι Ντ’Αγκοστίνο και Νίκι Χάμπλιν, Χανς Λίσε και Άλμα Ρίτσαρντς. Οι περισσότεροι Αμερικάνοι, οι περισσότεροι άντρες, οι περισσότεροι σε αγωνίσματα στίβου. Ναι, δεν κράτησα καμία απολύτως ισορροπία. Το βιβλίο φέρνει στο προσκήνιο άτομα που συγκινούν κι εμπνέουν. Το μόνο κριτήριο ήταν η δυνατή ιστορία, όχι να παρουσιαστούν ιστορίες με κριτήριο πολιτικής ορθότητας και ποσοστώσεις.
  • Στον τόμο παρουσιάζονται ανάκατα τα περιστατικά, όχι με χρονολογική σειρά. Η επιμονή του Ντοράντο Πιέτρι το 1908, το ήθος του Τσικλητήρα το 1912, δεν αφορούν μόνο τη συγκεκριμένη χρονολογία. Είναι έννοιες κλασικές. Δεν με ενδιέφερε αν ένας αθλητής κέρδισε μετάλλιο, υπάρχουν περιπτώσεις που δεν κατάφερε καν να προκριθεί στα προημιτελικά, που εγκατέλειψε τον αγώνα, που ακυρώθηκε. Το μήνυμα, όμως, της πράξης του δεν ακυρώνεται, όσα χρόνια και να περάσουν. Πολλοί αθλητές από τους προαναφερόμενους έχουν ξεχαστεί με την πάροδο των ετών. Θεώρησα πως είναι μια μεγάλη ευκαιρία να μάθουμε γι’ αυτούς ή να τους ξαναθυμηθούμε.
  • Όσες φορές διάβασα από τις πηγές την ιστορία του Πίτερ Νόρμαν, του Αυστραλού δεύτερου Ολυμπιονίκη στα 200 μέτρα το 1968, στο βάθρο των νικητών με τους Σμιθ και Κάρλος, που είχαν υψώσει τη γροθιά τους για τα δικαιώματα των αφροαμερικανών, δάκρυσα. Γιατί ο Νόρμαν πλήρωσε στην πατρίδα του την πράξη του με το να γίνει παρίας της κοινωνίας. Η δικαίωσή του και η συγγνώμη ήρθαν μετά θάνατον. Το ίδιο δάκρυσα όλες τις φορές που έβλεπα τους πανηγυρισμούς του Ματίας Στάινερ, Ολυμπιονίκη στην άρση βαρών το 2008, πώς έκανε σαν μικρό παιδί, έχοντας στο στήθος, μέσα από τη φόρμα του τη φωτογραφία της πρόωρα χαμένης σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα γυναίκας του. Στην πρώτη περίπτωση, του Νόρμαν, μια στιγμή είχε επιπτώσεις για πάντα. Σε αυτήν του Στάινερ, το «παντοτινό» (ο χαμός της συζύγου) διαμόρφωσε τη μια στιγμή.
  • Δεν θέλω να περάσω απολύτως κανένα μήνυμα. Είναι τόσο δυνατά και τόσο ξεκάθαρα τα μηνύματα που περνάνε οι πράξεις των αθλητών, που περιττεύει οποιαδήποτε ανάμειξή μου. Μηνύματα ισότητας φύλου και φυλών, μηνύματα ενάντια στον ρατσισμό και στις προκαταλήψεις, ιστορίες αποφασιστικότητας και τεράστιας θέλησης. Οι πράξεις των πρωταγωνιστών με οδήγησαν στη μυθοπλασία, που δεν είναι εκτεταμένη. Προσπάθησα να τονίσω τον συμβολισμό των πράξεων, όμως στεκόμουν ένα βήμα πιο πίσω από τους αθλητές, παρακολουθώντας και περιγράφοντας το μεγαλείο των συγκεκριμένων στιγμών. Κοινώς, έδωσα θέση και φωνή στους πραγματικούς πρωταγωνιστές και όχι στον συγγραφέα.
  • Το Ολυμπιακό Πνεύμα πρέπει να συμβολίζει τη συμμετοχή, την προσπάθεια και τον αγώνα για την (προσωπική) νίκη του καθενός, εμφορούμενη από πανανθρώπινα ιδανικά και συνέπεια σε αξίες. Κι αυτό όχι μόνο στη σύγχρονη εποχή, αλλά πάντα. Αυτό ακριβώς είναι και το νόημα των ιστοριών του βιβλίου.

Το βιβλίο του Βασίλη Παπαθεοδώρου Με ταχύτητα, με δύναμη, με πάθος κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Καστανιώτη.

Leave a Reply