ΤΑ ΔΥΣΚΟΛΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

δύσκολα συναισθήματαΟποιοδήποτε συναίσθημα ενός παιδιού μπορεί να το δυσκολέψει ή όχι. Η ευθύνη μας, των ενηλίκων, είναι το πώς θα σταθούμε μαζί του παιδαγωγικά ώστε να αναγνωρίσει τα συναισθήματά του, να εντοπίσει την προσωπική ανάγκη που δεν βρίσκει ανταπόκριση και να ρυθμίσει τον εαυτό του ώστε να βρει την συναισθηματική ισορροπία που χρειάζεται. Αυτή την, έμφυτη αλλά και καλλιεργήσιμη, διαδικασία ονομάζουμε συναισθηματική ισορροπία.

Τι κάνουμε όταν το μωρό μας κλαίει; Αδιαφορούμε ή πηγαίνουμε να δούμε τι ζητά και να το φροντίσουμε;

Αν αδιαφορήσουμε το παιδί μαθαίνει ότι για να καλύψει κάποιαν ανάγκη του (πεινάω, κρυώνω, ανησυχώ, τσούζω κ.ο.κ.) πρέπει να χαλάσει τον κόσμο. Με τον ίδιον τρόπο συνεχίζει μεγαλώνοντας. Συνήθως αυτά τα παιδιά, για να τα προσέξουμε, υιοθετούν παραβατικές συμπεριφορές (ανυπακοές, ψέμματα κ.λπ.). Σε ακραίες περιπτώσεις γίνονται αφόρητα και προκλητικά, και τότε καταλαβαίνουμε ότι μας πιάσανε στον ύπνο.

Αν δεν αδιαφορήσουμε και το φροντίσουμε, το παιδί αισθάνεται ασφάλεια και γίνεται υπομονετικό, συναισθηματικά ευέλικτο και αποτελεσματικό, με επίγνωση του τι ζητά και την ικανότητα να εργαστεί με προσήλωση για να το πετύχει. Τα παιδιά αυτά γίνονται αυτόνομα, λειτουργικά, παραγωγικά και ευχαριστημένα από τη ζωή.

Ας προσέξουμε τι συναντά ένας εκπαιδευτικός στη δουλειά του. Σας παρακαλώ, όσο μπορείτε, να μπείτε στη θέση των εκπαιδευτικών στις παρακάτω δύο περιπτώσεις:

α) Ο μπαμπάς μιας κοπελίτσας εννέα ετών πεθαίνει από ανακοπή. Είναι νωρίς το πρωί, μόλις έχει αρχίσει το μάθημα.  Η μητέρα ζητά να περάσει να πάρει την κόρη της σε λίγη ώρα. Ο διευθυντής χρειάζεται να ειδοποιήσει το παιδί και να το βγάλει από την τάξη. Πώς πρέπει να κάνει αυτή την πιεστική και ευαίσθητη διαδικασία; Πώς πρέπει στη συνέχεια να ανταποκριθεί η σχολική κοινότητα στο γεγονός; Και σε ποια διάρκεια χρόνου;

β) Ένας έφηβος μαθητής μυρίζει έντονα. Προφανώς δεν πλένεται, δεν φροντίζει τον εαυτό του. Κατά τα άλλα δεν θεωρείται «δύσκολος»: είναι ένα ήσυχο παιδί, μοναχικό, αρκετά συνεπές με τα μαθήματά του. Ποια είναι η ευθύνη και η δουλειά του σχολείου σ’ αυτή την περίπτωση;

Αν θέλουμε ένα σχολείο ασφάλειας, φροντίδας και παιδείας (πέραν της εκπαιδεύσεως) η ευθύνη και η δουλειά του είναι πολύ σημαντική. Η ελληνική κοινωνία δεν φαίνεται να είναι ξεκάθαρη και αποφασισμένη σ’ αυτό το ζήτημα. Αν ήταν, θα εστίαζε στην πρόληψη των προβλημάτων και όχι στις πυροσβεστικές παρεμβάσεις κατόπιν εορτής. Αν ήταν θα τιμούσε εξαιρετικά τα εκπαιδευτικά επαγγέλματα, ξεκινώντας από το πολύτιμο εκείνο της βρεφονηπιοκόμου, που ενώ συνεχίζει την αγκαλιά της μάνας για παιδιά λίγο μετά τα δυο τους χρόνια, θεωρείται επάγγελμα διατροφής, καθαριότητας και απασχόλησης κενού χρόνου.

Θα αλλάξουμε προς τα κει; Ναι, θα αλλάξουμε. Τα δημογραφικά στοιχεία μάς αναγκάζουν. Και τότε θα μορφώσουμε εκπαιδευτικούς-παιδαγωγούς και γονείς-ανατροφείς. Ανθρώπους που θα καταλαβαίνουν πολύ καλύτερα τη σημασία των σχέσεων και θα ξέρουν καλύτερα να σχετίζονται με ασφαλείς συναισθηματικούς δεσμούς και να είναι διευκολυντικοί για την ωρίμανση τόσο των παιδιών όσο και των εαυτών τους.

Για μεν τους γονείς η Παιδεία αυτή εκ φύσεως αρχίζει στην εφηβεία. Στην εφηβεία ο άνθρωπος μαθαίνει να κάνει εποικοδομητικές σχέσεις που στηρίζονται στην εμπιστοσύνη και τον αλληλοσεβασμό· στην εφηβεία επίσης μαθαίνει να παίρνει αποφάσεις με ευθύνη. Η στάση της κοινωνίας μας υποτιμά και παραγνωρίζει αυτές τις πιο σημαντικές πλευρές της εφηβείας. Η σχολική επίδοση είναι το μοναδικό κριτήριο που λαμβάνεται υπόψη, επειδή “είναι ρεαλιστικό”, “δεν είναι ρομαντικό” και “έχει πρακτική εφαρμογή”.

Για τους εκπαιδευτικούς η Παιδεία αρχίζει από την επιλογή του επαγγέλματος. Αν θέλουμε αλλαγή πρέπει ως κοινωνία να επιλέξουμε τους εκπαιδευτικούς με βάση την κλίση τους και τα έντονα παιδαγωγικά χαρακτηριστικά τους. Έπειτα πρέπει να τους μορφώσουμε ώστε να ακούνε βαθιά, τόσο τους εαυτούς τους όσο και τους γονείς και τα παιδιά, να έχουνε δηλαδή βαθιά αυτογνωσία και συγκρότηση, έντονη ενσυναίσθηση και αποδοχή με σεβασμό για τον άλλον. Όταν θα το πετύχουμε αυτό, θα έχουμε ενήλικες μεγάλης παιδαγωγικής λειτουργικότητας, που μεταξύ τους (γονείς και εκπαιδευτικοί) θα ξέρουν να συνεννοούνται ώστε να φροντίσουν κάθε παιδί κατά τις ανάγκες του και να υποστηρίξουν την διαμόρφωση του εαυτού του με όρους προσωπικής ελευθερίας, κοινωνικής λειτουργικότητας, δημοκρατικής ευθύνης και ανθρώπινης ωριμότητας μέσα σ’ έναν κόσμο δύσκολο, υπερ-άνθρωπο ώς και απ-άνθρωπο, που μας χρειάζεται με όλα μας τα φτερά κι όχι ψαλιδισμένους.

Διακόσια χρόνια κλείνουμε, ας σωπάσουμε και ας σκεφτούμε.

Kasimatis2

Ο Σπύρος Κασιμάτης είναι εκπαιδευτικός και σύμβουλος ψυχικής υγείας.

To παραπάνω κείμενο γράφτηκε με αφορμή τον κύκλο ομιλιών «Η εφηβεία στο επίκεντρο». Στον φετινό, έκτο κατά σειρά, κύκλο που διοργάνωσαν οι εκδόσεις Πορφύρα σε συνεργασία με το Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη το ενδιαφέρον στρέφεται στην ψυχοκοινωνική λειτουργικότητα των εφήβων, αλλά και σε όλη την ιστορία της, ξεκινώντας από τη βρεφική ηλικία. Έτσι, λοιπόν, μια περίοδος δύσκολη, γεμάτη προκλήσεις αλλά και ευκαιρίες τίθεται στο επίκεντρο: η εφηβεία. Επιστημονικός υπεύθυνος της παρούσας διοργάνωσης, είναι ο κύριος Σπύρος Κασιμάτης, Εκπαιδευτικός και Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας.

Αφορμή γι’ αυτές τις πολύ ενδιαφέρουσες συναντήσεις, που απευθύνονται τόσο σε γονείς, όσο και σε εκπαιδευτικούς, ήταν η ελληνική έκδοση του βιβλίου των Lori Desautels και Michael McKnight «Τα Μάτια Δεν Σωπαίνουνε Ποτέ: Προσέχοντας την συμπεριφορά των πιο δύσκολων μαθητών μας» (“Eyes Are Never Quiet: Listening Beneath the Behaviors of Our Most Troubled Students”) από τις Εκδόσεις Πρώτη Ύλη, με εισαγωγή του Σπύρου Κασιμάτη. Πυρήνας του, οι εμπειρίες, τα περιβάλλοντα και τα βιώματα κατά την πρώιμη ανάπτυξη, τα οποία μπορούν να οδηγήσουν τα παιδιά σε δυσλειτουργικές, ακόμη και βίαιες συμπεριφορές. Αλλά και τα νέα επιστημονικά πορίσματα, βασισμένα στη νευροβιολογία του εγκεφάλου, που επιτρέπουν τον επαναπρογραμματισμό του τρόπου με τον οποίο οι έφηβοι αντιδρούν και ανταποκρίνονται σε διάφορες δυσκολίες της ζωής τους.

cover proti ili

Δείτε περισσότερα για τις ομιλίες και τους ομιλητές εδώ. Αύριο:

Σάββατο 22 Φεβρουαρίου
Κόντη Μαίρη, Εικαστικός, επί πτυχίω εικαστική ψυχοθεραπεύτρια, Καθηγήτρια Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: «Η καλλιέργεια της αυτογνωσίας με την προσέγγιση της Εικαστικής Θεραπείας. Μια δοκιμή με μικρούς εφήβους μέσα στο σχολείο».
Ντάβου Μπετίνα, Γνωστική Ψυχολόγος, Καθηγήτρια ΕΚΠΑ: «Συναισθηματικές πτυχές της μάθησης και η περιέχουσα λειτουργία του δασκάλου».

Εισιτήρια: 10 € (γενική είσοδος), 5 € (μειωμένο)
Προπώληση: Ίδρυμα Β&Μ Θεοχαράκη, Βασ. Σοφίας 9 & Μέρλιν 1, Αθήνα, τηλ..: 210 3611206
Ώρες διεξαγωγής: 18:00-20:00