panadolbaby-skin_talcmag-01panadolbaby-skin_talcmag-01
panadolbaby-skin_talcmag-02panadolbaby-skin_talcmag-02

ΟΤΑΝ ΤΡΩΝΕ ΜΑΣ ΜΙΛΑΝΕ

Ένα μωράκι αρνείται να φάει όταν το ταΐζει συγκεκριμένο πρόσωπο; Του προκαλούν αηδία οι πολύ μαλακές τροφές ή δεν του αρέσει τίποτα με πράσινο ή κόκκινο χρώμα; Μια έφηβη κόβει τη μερίδα του φαγητού της σε πολύ μικρά κομματάκια και κάνει ώρες να τα καταπιεί; Μήπως ένα παιδί δεν έχει όρεξη για φαγητό αλλά ούτε και για παιχνίδι; Μήπως μια μαμά βρήκε φαγητό κρυμμένο βαθιά στο συρτάρι; Όλα αυτά θα μπορούσαν να είναι συμπτώματα διατροφικής διαταραχής. Μιας διαταραχής που μπορεί να «χτυπά καμπανάκι» για ψυχολογικές δυσκολίες ή διάφορα προβλήματα τα οποία εκδηλώνονται με τον τρόπο αυτόν. Όμως μη βιαστούμε να βγάλουμε πρώιμα συμπεράσματα. Αρκεί το μάτι να επαγρυπνά και να εντοπίζει τυχόν αλλαγές που παρεκκλίνουν από τις συνήθεις διατροφικές συνήθειες κάθε παιδιού. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, ο γιατρός είναι ο μόνος που μπορεί να σας μιλήσει υπεύθυνα όταν το πρόβλημα επιμένει σε χρόνο, ένταση και ιδιορρυθμία.

Μικρή κατανάλωση τροφής, μεγάλη κατανάλωση τροφής, ή ιδιόρρυθμη κατανάλωση τροφής (περιορισμένες τροφές, σε περίεργες ώρες, από συγκεκριμένους ανθρώπους, με ιδιαίτερο τρόπο). Αυτά θα μπορούσε κανείς χοντρικά να θεωρήσει ως διατροφικά προβλήματα στη βρεφική και παιδική ηλικία. Η διατροφή, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι πολύ σημαντική λειτουργία τόσο για τη βασική επιβίωση ενός παιδιού όσο και για την ανάπτυξη και εξέλιξή του – σωματική και νοητική. Ιδίως τα μωρά, μέσω των γευμάτων, αντιλαμβάνονται για πρώτη φορά δικές τους αναδυόμενες ικανότητες, ενώ το τάισμα, μια κατάσταση με συναισθηματική διάσταση, είναι η αναγωγή στην πράξη της σχέσης αγάπης ανάμεσα σε παιδί και μητέρα. Προσοχή όμως: όσο σημαντική κι αν είναι αυτή η πρώιμη σχέση, δημιουργεί συχνά μεγάλο στρες στις μαμάδες και η οποιαδήποτε παρέκκλιση μέχρι τα προσχολικά χρόνια τις γεμίζει με αισθήματα αγωνίας.

Μια μπουκιά για τη μαμά
Τι εννοούμε όμως όταν λέμε «παρέκκλιση»; Κάθε μωρό έχει τις δικές του συνήθειες, εντελώς διαφορετικές από όλα τα όλα. Αν δώσουμε στη φύση το προβάδισμα σε σχέση με τους κανόνες και τα εγχειρίδια, κι αν υπάρχει η απαραίτητη ευλυγισία στον τρόπο και στον χρόνο του ταΐσματος, συνήθως όλα πηγαίνουν κατ’ ευχήν. Διότι πολύ συχνά το άγχος της μητέρας είναι αυτό που εντείνει το πρόβλημα. Καμιά φορά παρατηρείται ένα μωρό να αρνείται την τροφή για παράδειγμα από την ίδια του τη μητέρα. Αυτό μπορεί να σημαίνει μια φυσιολογική προτίμηση σε κάποιο άλλο πρόσωπο που το φροντίζει (αν η μαμά είναι υπεραπασχολημένη με τη δουλειά της), μπορεί όμως και να σημαίνει διαμαρτυρία για το ότι δεν τη βλέπει συχνά, ή κάτι βαθύτερο σε σχέση με την ίδια τη μητέρα: οι άλυτες και ασυνείδητες συγκρούσεις της μαμάς (ενοχές, κακή σχέση με τον πατέρα, λανθάνουσα επιθετικότητα κ.λπ.) γίνονται επίκαιρες και εκφράζονται σε αλληλεπίδραση με το μωρό της. Είναι, επίσης, πιθανό η ίδια η μητέρα να είχε παρελθόν διατροφικών διαταραχών στην παιδική ηλικία.
Ένα 30% των μητέρων με βρέφη αναφέρει δυσκολίες διατροφής. Άλλα μωρά είναι λιτοδίαιτα, άλλα καθυστερούν να συνηθίσουν τη στερεή τροφή ή συχνά έχουν κάποια αρρώστια που τους κόβει την όρεξη. Μερικές φορές, όμως, η άρνηση τροφής σχετίζεται και με άλλες ψυχολογικές δυσκολίες, όπως το άγχος του αποχωρισμού ή η ανάγκη ενός παιδιού να αυτονομηθεί πρώιμα από τον γονεϊκό έλεγχο. Μερικά παιδιά αντιδρούν στην όψη κάποιων φαγητών. Αρνούνται με ένταση τροφές με συγκεκριμένη υφή (μαλακή, συγκεκριμένου χρώματος), ή συγκεκριμένη μυρωδιά. Αυτό, σε κάποιες περιπτώσεις υπερβολικής παραξενιάς, μπορεί να σχετίζεται με αυτιστικά φαινόμενα.
Άλλες, πιο σπάνιες, διαταραχές είναι η μη οργανικού τύπου καθυστέρηση στην ανάπτυξη, η οποία οφείλεται σε έλλειψη στοργής και φροντίδας (αν και συνήθως δεν παρέχεται ούτε επαρκής τροφή), και πιθανόν σε κακοποίηση του παιδιού. Επίσης ο μηρυκασμός, συνήθως σε αγόρια (εκούσια αναμάσηση τροφής που έχουν πρόσφατα καταπιεί, η οποία δίνει ευχαρίστηση), δημιουργεί υποψίες για προβλήματα στη σχέση μητέρας-παιδιού, όπως παραμέληση, αλλά και σε πιθανή κακοποίηση. Η πίκα, μια διαταραχή κατά την οποία παιδιά καταναλώνουν επίμονα μη βρώσιμες ουσίες (γύψο, βρομιά, μπογιά, πηλό), όταν αυτή επιμένει σε χρόνο και διάρκεια πέραν της βρεφικής και πρώτης παιδικής ηλικίας, μπορεί να οφείλεται σε ελλείψεις διατροφής, αναπτυξιακή καθυστέρηση ή παραμέληση.

Αχ, ένα γραμμάριο
Η ψυχογενής ανορεξία είναι μια διαταραχή που σπάνια εκδηλώνεται πριν από την εφηβεία. Η έξαρσή της είναι στα 15-19 χρόνια, αλλά οι μελέτες δείχνουν μια αυξανόμενη καθοδική τάση σε ηλικίες γύρω στα 13, αλλά και στα 10 ή 9! Χονδρικά μπορούμε να πούμε ότι η ψυχογενής ανορεξία τυπικά συνδέεται με τη μετάβαση από την παιδική ηλικία στην εφηβεία, ενώ η βουλιμία αντανακλά τη μετάβαση από την εφηβεία στην ενήλικη ζωή. Η πλειονότητα των περιπτώσεων αφορά κορίτσια, και είναι συχνό να ξεκινάει μετά από μια περίοδο φυσιολογικής δίαιτας, η οποία όμως… διαιωνίζεται. Τα άτομα που πάσχουν από τέτοιου τύπου ανορεξία είναι τελειοθηρικά, υπάκουα, με ελάχιστα ή καθόλου εκπαιδευτικά προβλήματα, με πιθανά προβλήματα διατροφής στην παιδική ηλικία, με προβληματικό οικογενειακό περιβάλλον κρυμμένο πίσω από μια βιτρίνα ευτυχίας και σταθερότητας, στο οποίο μεγάλο ρόλο παίζει η επιτυχία και η εμφάνιση. Γι’ αυτό και οι πάσχοντες συνήθως ανήκουν σε υψηλότερες κοινωνικές τάξεις (είναι ενδιαφέρον ότι σπάνια εμφανίζεται στους μαύρους στις ΗΠΑ και στην Αφρική, ενώ απουσιάζει στην Κίνα). Η ανορεξία μαστίζει πολλούς έφηβους που ασχολούνται με το μόντελινγκ, τον πρωταθλητισμό, την ενόργανη γυμναστική και το μπαλέτο. Μια τελευταία τάση στην παιδοψυχιατρική είναι η σύνδεση της ανορεξίας με την παιδική κακοποίηση. Τα συμπτώματα ενός ασθενούς είναι πολλά: διαρκής ενασχόληση με θερμίδες και έλεγχος του βάρους, μοίρασμα της τροφής στο πιάτο σε πολύ μικρά κομματάκια, προετοιμασία ή αγορά φαγητών και γλυκών με σκοπό να προσφερθούν σε άλλους, άρνηση να καθίσει στο τραπέζι με άλλους, υπερβολική γυμναστική, σωματοδυσμορφοβία (παραληρηματική ιδέα ότι το σώμα του είναι παχύ, ενώ είναι υπερβολικά αδύνατο). Η ψυχαναγκαστική ανησυχία για το βάρος είναι η αντίσταση στον φόβο της απώλειας του ελέγχου. Τα άτομα που πάσχουν χρησιμοποιούν τη λειτουργία της διατροφής σαν να είναι ικανή να τους λύσει το πρόβλημα προσωπικότητας. Χρειάζεται εντατική θεραπεία και μια αυξανόμενη τάση είναι να συνδυάζονται διάφορες θεραπευτικές μέθοδοι.
Μια καινούργια μορφή ανορεξίας είναι η ψυχαναγκαστική εμμονή με το υγιεινό φαγητό. Ο ανορεκτικός αρνείται κατηγορηματικά οτιδήποτε δεν πληροί τις πολύ αυστηρές προϋποθέσεις της υγιεινής διατροφής. Υπάρχει επίσης η καταθλιπτικού τύπου ανορεξία, όταν ένα παιδί ή έφηβος έχει καταθλιπτική διαταραχή. Εκτός από την άρνηση του φαγητού, στην περίπτωση αυτήν παρατηρείται θλίψη στο βλέμμα του, έλλειψη ενδιαφέροντος για οποιαδήποτε δραστηριότητα, ακόμα και για παιχνίδι. Κάποιες φορές μπορεί να συνδέεται με μπούλινγκ και με κακοποίηση.

Το κρυμμένο σοκολατάκι
Εκτός από την υπερβολική απασχόληση με το φαγητό, την ακατανίκητη επιθυμία για πρόσληψη τροφής και τα επεισόδια υπερφαγίας (πολύ μεγάλες ποσότητες φαγητού σε πολύ μικρά χρονικά διαστήματα), υπάρχει η ανάγκη να κατανικήσει ο βουλιμικός το πάχος με εμετούς, κατάχρηση καθαρτικών, διουρητικών και άλλων φαρμάκων. Η φοβία για το πάχος είναι νοσηρή και η αυτοεκτίμηση επηρεάζεται άμεσα από το σχήμα και το βάρος του σώματος. Είναι συχνό φαινόμενο ο βουλιμικός να κρύβει φαγητό σε συρτάρια. Η έξαρση της ψυχογενούς βουλιμίας είναι γύρω στα 19 χρόνια, κυρίως σε γυναίκες, ενώ έχει αυξηθεί και ανάμεσα στους εφήβους και στους νέους. Θεραπεύεται με διάφορες ψυχολογικές μεθόδους και φαρμακευτική αγωγή.

Για το κείμενο στηριχτήκαμε αποσπασματικά σε υλικό από ομιλία της παιδοψυχιάτρου Κατερίνας Μπιτζαράκη σε συνέδριο με θέμα «Διατροφή και Συναίσθημα». 

Share Button
ΟΤΑΝ ΤΡΩΝΕ ΜΑΣ ΜΙΛΑΝΕ
5 (100%) 2 votes


Όμοια άρθρα

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *